تیپ های شخصیتی در یک نگاه

هالند در طبقه بندی خود شخصیت افراد را بر شش نوع تقسیم می نماید که عبارت از واقع بین ، معنوی ، اجتماعی ، قراردادی و سنتی ، تهوری ، و هنری می باشند . این طبقه بندی کلی است و در جزء حدود 720 الگوی مختلف شخصیتی را شامل می شود . با بررسی تاریخچه زندگی و مشاهده رفتار فرد ، می توان غلبه یکی از این انواع شخصیتی بر سایر انواع را ملاحظه کرد . در عین حال ممکن است در عده ای نیز ترکیبی از هر شش نوع ویژگی شخصیتی فوق وجود داشته باشد . هالند معتقد است با مشاهده دقیق رفتار انسان می توان دریافت که یکی از این شش نوع ویژگی شخصیتی نسبت به سایر انواع غلبه بیشتری دارد . هر کدام از این انواع شخصیت ، دارای خصوصیاتی هستند که به شرح زیر قابل ذکر می باشند :

1. نوع واقع گرا ـ

 از خصوصیات افرادی که در این طبقه قرار می گیرند می توان جدیت در کار ، واقع بینی در امور ، مهارت های مکانیکی ، تفکر عملی ، قدرت جسمانی ، علاقه و هماهنگی در کارها را نام برد . فرد واقع بین چنانچه با مشکلاتی مواجه شود راه حلهای عملی برای مشکلات جستجو می کند . افراد واقع بین بیشتر به مشاغلی که به مهارت های فنی نیازمند است اشتغال می ورزند . 

2. نوع جستجوگر ـ

از خصوصیات بارز افرادی که در این طبقه قرار می گیرند می توان تفکر ، سازمان دهی ، و قدرت استدلال را نام برد . این طبقه از افراد روابط اجتماعی را زیاد دوست ندارند ، کمتر به تغییر رشته تحصیلی در دانشگاه می پردازند ، گاه به رویاپردازی در مورد پیشرفت های آینده خود مبادرت می ورزند و از انجام مشاغل پیچیده که نیاز به تفکر دارد لذت می برند . این افراد خلاق ، مستقل ، پیشرونده ، کمرو و محتاط می باشند . 

3. نوع اجتماعی ـ

 افراد این طبقه دارای رغبت های اجتماعی می باشند و نقش معلمی یا روان درمانگری را ترجیح می دهند . افراد نوع اجتماعی انسان هائی مسئول و بشردوست هستند و قراردادهای اجتماعی را می پذیرند . در ایجاد روابط انسانی مهارت دارند . در عین حال از حل عقلانی مسائل گریزانند و از کارهای بدنی و فعالیتهای سازمان یافته خوششان نمی آید .

4. نوع قراردادی ـ

 این عده احترام خاص برای حفظ قوانین و مقررات قائلند و بخوبی به کنترل خویش قادر می باشند . دوستدار نظم و ترتیب هستند ، از موقعیت های پیچیده گریزانند و به فعالیت های جسمانی و اجتماعی تن در نمی دهند .

5 . نوع متهور ـ

 افراد نوع تهوری در گویائی بسیار مهارت دارند ، ماجراجو هستند ، اجتماعی می باشند ، و در فعالیت هایشان نقش غالبی را برعهده می گیرند . در جستجوی قدرت و موقعیت هستند و می کوشند تا رهبر شوند و در امور مالی و تجارتی و نظایر آنها مهارت کسب کنند .

6 . نوع هنری ـ

افراد این طبقه در شناسائی و بیان خصوصیات خود مهارت دارند . روابط حسنه ای با دیگران برقرار می سازند ، از نظم و ترتیب بدورند ، در روابط خود با دیگران حساسند ، کمتر به کنترل خود می پردازند، و به سادگی در مورد عواطف و احساسات خود صحبت و گفتگو می نمایند این عده به صفات زنانه بیش از صفات مردانه گرایش دارند و به مبارزه با مشکلات محیطی از طریق ارائه آثار هنری اقدام می نمایند .

به نظر هالند با توجه به شش نوع شخصیت مختلف ، شش نوع محیط شغلی نیز وجود دارد . به گفتۀ معروف ?کبوتر با کبوتر باز با باز ، کن همجنس با همجنس پرواز? هر کدام از انواع شخصیت به محیطی نیاز دارد که موافق و سازگار با خصوصیات آن باشد و نهایت امکان رشد را برای آن نوع شخصیت فراهم آورد . به عبارت دیگر ، هر فرد در جستجوی محیطی است که

بتواند از مهارت ها و توانائی های خود حداکثر استفاده را بنماید و به موفقیت و نیز رضایت شغلی مورد قبولی نایل شود .

اکنون توضیحات بیشتری از این 6 تیپ شخصیتی ارائه می نماییم :

تیپ واقع گرا

تجربیات و وراثت خاص یک فرد واقع گرا به رجحان فعالیتهایی منجر می شود که پیامد آن سروکار داشتن آشکار ، مرتب یا منظم با اشیاء ، ابزار، ماشینها و حیوانات و اجتناب از فعالیتهای آموزشی و یا درمانی است . این تمایلات رفتاری به نوبه خود منتهی به اکتساب صلاحیتهای عملی ، مکامنیکی ، کشاورزی ، الکتریکی و فنی و به کمبودی در صلاحیتهای اجتماعی و تربیتی می شود .

رشد این الگوی فعالیتها ، صلاحیتها و علایق واقع گرایانه فردی را به وجود می آورد که رفتار های زیر را از خود نشان می دهد :

1- مشاغل یا موقعیت های واقع گرایانه ای مانند مهندسی برق را ترجیح می دهد که در آنها موقعیتها بتواند فعالیتهای ترجیحی خود را انجام دهد و از فعالیتهایی که مقتضی مشاغل اجتماعی است ، دوری کند .

2- برای حل مشکلاتی که در کار و محیطهای دیگر وجود دارد از صلاحیتهای واقع گرایانه استفاده می کند .

3- خود را فردی دارای تواناییهای ورزشی و مکانیکی و فاقد توانایی در ارتباط انسانی می پندارد .

4- برای اشیای عینی و خصوصیانت شخصی قابل لمس – پول ، قدرت ، مقام – ارزش قایل می شود .

از آنجا که شخص واقع گرا دارای این رجحانها ، صلاحیتها ، خود ادراکی هاو ارزشهاست ، این فرد واقع گرا مستعد ویژگی هایزیر است :

 تیپ جستجو گر

  تجربیات و وراثت خاص یک فرد جستجوگر به رجحان فعالیتهایی منجر می شود که پیامد آن بررسی خلاق مشاهده ای ، نمادی و منظم پدیده های فیزیکی ، زیست شناختی و فرهنگی به منظور فهم و کنترل این پدیده ها ، و اجتناب از فعالیتهای ترغیبی ؛ اجتماعی و تکراری است . این تمایلات رفتاری به نوبه خود منتهی به اکتساب صلاحیتهای علمی و محاسباتی و کمبودی در قابلیتهای ترغیب کننده می شود .

رشد این الگوی فعالیتها ؛ صلاحیتها ؛ و علایق جستجوگرانه فردی را به وجود می آورد که رفتار های زیر را از خود نشان می دهد :

1- مشاغل یا موقعیتهای جستجوگرانه راترجیح می دهد تا در آن موقعیتها بتواند به فعالیتهای مرجح مبادرت ورزد و از فعالیتهایی که مقتضی مشاغل متهورانه است دوری کند .

2- برای حل مشکلاتی که در کار و محیطهای دیگر وجود دارد از صلاحیتهای جستجوگرانه استفاده می کند .

3- خود را فردی محقق ،روشنفکر ، دارای تواناییهای علمی و ریاضی ؛ و فاقد توانایی رهبری می پندارد .

4- برای علم ارزش قائل می شود .

  از آنجا که شخص جستجو گر دارای این رجحانها ، صلاحيتها ، خود اداركي ها ، و ارزشهاست ، اين فرد جستجوگر مستعد ويژگي هاي زير است :

 تيپ هنري

تجربيات و وارثت خاص يك فرد هنري به رجحان فعاليتهاي منجر مي شود كه پيامد آن فعاليتهاي پيچيده ، آزاد و غير منظم كه شامل سر و كار داشتن با مواد فيزيكي ، كلامي يا انساني براي خلق اشكال يا محصولات هنري و نوع بيزاري از فعاليتهاي آشكار ، سازمان يافته و مرتب است . اين تمايلات رفتاري به نوبه خود ، منتهي به اكتساب صلاحيتهاي هنري – زبان ، موسيقي ، نمايش ، نويسندگي – و كمبودي در صلاحيتهاي نظام تجاري يا اداري مي شود .

رشد اين الگوي فعاليتها ، صلاحيتها و علايق هنري فردي را به وجود مي آورد كه رفتارهاي زير را از خود نشان مي دهد .

1.    مشاغل يا موقعيتهاي هنريي را ترجيح مي دهد كه در آن موقعيتها بتواند به فعاليتهاي مرجع مبادرت ورزد و از فعاليتهايي ه مقتضي مشاغل يا موقعيتهاي قراردادي است دوري كند .

2.       براي حل مشكلاتي كه در كار و محيطهاي ديگر وجود دارد از صلاحيتهاي هنري استفاده مي كند .

3.    خود را فردي مبتكر ، ابراز گر ، شهودي ، سازش ناپذير ، درون نگر ، مستقل ، نامنظم ، داراي توانايي در زمينه هاي هنري ، موسيقي ، بازيگري ، نويسندگي و گويندگي مي پندارد .

4.       براي كيفيات مربوط به زيباشناسي ارزش قائل مي شود .

از آنجا که شخص هنري دارای این رجحانها ، صلاحيتها ، خود اداركي ها ، و ارزشهاست ، اين فرد هنري مستعد ويژگي هاي زير است :  

 تيپ اجتماعي

تجربيات و وارثت خاص يك فرد اجتماعي به رجحان فعاليتهاي منجر مي شود كه پيامد آن اداره كردن ديگران به منظور آگاهاندن ، تعليم ، رشد ، درمان يا راهنمايي آنان و اجتناب از فعاليتهاي صريح ف مرتب ، سازمان يافته است كه به مواد ، ابزار يا ماشينها مربوط باشد . اين تمايلات رفتاري به نوبه خود منتهي به اكتساب صلاحيتهاي روابط انساني مانند صلاحيتهاي ميان فردي و اموزشي و كمبودي در صلاحيتهاي دستي و فني شود .

رشد اين الگوي فعاليتها ، صلاحيتها و علايق اجتماعي فردي را به وجود مي آورد كه رفتارهاي زير را از خود نشان مي دهد .

1.    مشاغل يا موقعيتهاي هنريي را ترجيح مي دهد كه در آن موقعيتها بتواند به انجام فعاليتهاي مرجح مبادرت ورزد و از فعاليتهاي كه مقتضي مشاغل يا موفقيتهاي واقع گرايانه است دوري كند .

2.       براي حل مشكلاتي كه در كار و محيطهاي ديگر وجود دارد از صلاحيتهاي متهورانه استفاده مي كند .

3.       خود را فردي پرخاشگر ، محبوب ، مطمئن به خود ، معاشرتي ، داراي توانايي رهبري ، سخن گفتن  و فاقد توانايي علمي مي پندارد .

4.       براي پيشرفت اقتصادي و سياسي ارزش قائل مي شود .

از آنجا که شخص متهور دارای این رجحانها ، صلاحيتها ، خود اداركي ها ، و ارزشهاست ، اين فرد متهور مستعد ويژگي هاي زير است :  

 تيپ متهور

تجربيات و وارثت خاص يك فرد متهور به رجحان فعاليتهاي منجر مي شود كه پيامد آن اداره كردن ديگران براي تحصيل اهداف سازمان يا به دست آوردن درآمد اقتصادي ؛ و بيزاري نسبت به فعاليتهاي مشاهده اي ، نمادي و سازمان يافته است اين تمايلات رفتاري به نوبه خود منتهي به اكتساب صلاحيتهاي رهبري ،ميان فردي ، تشويق و كمبودي در صلاحيتهاي علمي مي شود .

رشد اين الگوي فعاليتها ، صلاحيتها و علايق متهورانه فردي را به وجود مي آورد كه رفتارهاي زير را از خود نشان مي دهد .

1.    مشاغل يا موقعيتهاي متهورانه را ترجيح مي دهد كه در آن موقعيتها بتواند به فعاليتهاي مرجع مبادرت ورزد و از فعاليتهايي  مقتضي مشاغل يا موقعيتهاي قراردادي است دوري كند .

2.       براي حل مشكلاتي كه در كار و محيطهاي ديگر وجود دارد از صلاحيتهاي هنري استفاده مي كند .

3.    خود را فردي مبتكر ، ابراز گر ، شهودي ، سازش ناپذير ، درون نگر ، مستقل ، نامنظم ، داراي توانايي در زمينه هاي هنري ، موسيقي ، بازيگري ، نويسندگي و گويندگي مي پندارد .

4.       براي كيفيات مربوط به زيباشناسي ارزش قائل مي شود .

از آنجا که شخص هنري دارای این رجحانها ، صلاحيتها ، خود اداركي ها ، و ارزشهاست ، اين فرد جستجوگر مستعد ويژگي هاي زير است :

تيپ قراردادي

تجربيات و وارثت خاص يك فرد قراردادي به رجحان فعاليتهاي منجر مي شود كه پيامد آن ترجيح فعاليتهاي ساده ، مرتب ، سر و كار داشتن منظم با داده ها ، مانند نگهداري پرونده ها ، بايگاني مطالب ، تكثير مطالب ، تنظيم اطلاعات نوشتاري و عددي بر طبق نقشه تعيين شده ، به كار انداختن ماشينهاي اداري و پردازش داده ها براي كسب اهداف سازماني يا اقتصادي و بيزاري از فعاليتهاي مبهم ، آزاد ، جستجوگرانه يا سازمان نايافته است . اين تمايلات رفتاري به نوبه خود منتهي به اكتساب صلاحيتهاي اداري ، محاسباتي ، نظم تجاري و كمبودي در صلاحيتهاي هنري مي شود . 

رشد اين الگوي فعاليتها ، صلاحيتها و علايق قراردادي فردي را به وجود مي آورد كه رفتارهاي زير را از خود نشان مي دهد .

1.    مشاغل يا موقعيتهاي قراردادي را ترجيح مي دهد كه در آن موقعيتها بتواند به فعاليتهاي مرجع مبادرت ورزد و از فعاليتهايي  مقتضي مشاغل يا موقعيتهاي هنري است دوري كند .

2.       براي حل مشكلاتي كه در كار و محيطهاي ديگر وجود دارد از صلاحيتهاي قراردادي استفاده مي كند .

3.       خود را فردي همرنگ ، منظم و داراي توانايي دفتري و حسابداري مي پندارد .

4.       براي پيشرفت بازرگاني و اقتصادي ارزش قائل مي شود .  

از آنجا که شخص قراردادي دارای این رجحانها ، صلاحيتها ، خود اداركي ها ، و ارزشهاست ، اين فرد جستجوگر مستعد ويژگي هاي زير است :

     |   نویسنده : احمد زراعتکار   |   گروه عمومی   |   لینک به نوشته